Opowieści wierzeniowe w tekstach historii mówionej osób w okresie późnej dorosłości - Gocół, Damian (Vilnius University Open Series, 2021)
W swoim artykule analizuję przykłady opowieści wierzeniowych (podań) występujących w tekstach historii mówionej. Materiałem badawczym jest zbiór nagranych przeze mnie narracji biograficznych osób w okresie późnej dorosłości. Fragmenty, w których ujawnia się omawiany gatunek mowy, są w relacjach narratorów słabo związanych ze środowiskiem wiejskim stosunkowo nieliczne. W tekstach historii mówionej przenikają się racjonalność potoczna i naukowa. Narratorzy obudowują opowieści wierzeniowe komentarzami, w których dystansują się do ludowego obrazu świata lub próbują naukowo racjonalizować wydarzenia fantastyczne. Elementy podań ujawniają się także w ramach innych gatunków mowy, gdzie służą opartemu na wierzeniach wyjaśnianiu doświadczeń narratorów. Wierzeniowa wizja świata istotnie wpływa na ukształtowanie ustnych narracji o przeszłości.
Keywords: historia mówiona; pamięć; podanie; anegdota; racjonalność potoczna